Atık Yönetimi Sürdürülebilirlik

Sigaranın Çevresel Zararları

Orhan Atacan
Yazar : Orhan Atacan

Sigaranın zararları senelerdir yoğun bir şekilde dile getirilmiş, birçok kurum tarafından her kitleye bu zararları anlatmak için yoğun bir çaba sarf edilmiştir. Tüm bu çalışmalar sonucunda sigaranın vücuda zararları her insanın kafasında yer etmiş ve “Sigara sağlığa zararlıdır, akciğerlerde hasara sebep olur.” gibi cümleler neredeyse sıradanlaşmıştır. Sigaranın vücuda verdiği zararlar elbette açıktır ve tartışılmazdır. Peki ya çevreye verdiği zararlar nelerdir? Üretim ve tüketim aşamalarında acaba çevremiz sigaradan ne denli etkileniyor?

Tütün alışkanlığı 16. Yüzyıllarda Avrupa’da hızla yayılmıştır. İnsanlar tütünü kullanmaktan keyif almış ve kullanımı arttıkça, doğrudan sigara üretimi de başlamıştır. Özellikle denizcilerin gittikleri yerlere götürmesiyle, sigara kullanımı epeyce yaygınlaşmış ve günümüze kadar gelmiştir. Her ne kadar sigara kullanımı popülerliğini yitiriyor olsa da, küresel çapta tüketim sürekli artmaktadır. 187 ülkenin verilerine göre, 1980 yılında 721 milyon insan sigara içiyordu. Bu sayı 2012 de 967 milyonolarak belirlendi ve günümüzde ise bu sayıyı daha da geçtiği düşünülüyor. Bu artışın en büyük sebeplerinin başlıcaları, nüfus artışı ve kullanan insanlar tarafından özendirilmesi. Maalesef son yıllarda çok rahat gözlemleyebiliyoruz ki, ülkemizde sigara içme yaşı ilkokul seviyelerine kadar inmiş durumda.

Sigaranın zararlarını daha iyi anlayabilmek bunları maddeler halinde, sayısal verilerle inceleyelim:

  • Öncelikle tütün tarımı sırasında kullanılan pestisitler toprak ve suya karışarak kirliliğe sebep olur.
  • Dünyada her yıl 5 trilyon izmarit üretilirken, sigara ve diğer tütün ürünlerinin üretilmesi sırasında kullanılan yöntemler sebebiyle 2 milyon ton CO2 (karbondioksit) ve 5 milyon ton CH4 (metan gazı) atmosfere karışıyor.
  • Sigaranın yapımında kullanılın kağıt ve paketlenmesi için kullanılan karton için binlerce ağaç kesiliyor. Her 3000 paket sigaranın kağıdı için 1 ağaç yok olmakta.
  • Her yıl 1 milyon kuş yere atılan izmariti yuttuğu için ölüyor.
  • Ülkemizde meydana gelen orman yangınlarının yaklaşık yarısına sigara izmariti sebep oluyor.
  • Sigara filtrelerinde bulunan selüloz asetat ve plastik maddeler parçalanmadıkları için doğada uzun süre kalıyor.

Peki, bu sorunların önüne geçmek için ne yapılabilir? Sorunu kaynakta azaltma, yani sigara tüketimini azaltmak, aslında en faydalı çözümdür ancak bu zordur ve zaman alır. Sigara içerken bir hava filtre sistemi kullanmak, pek mümkün olmayabilir ya da geçersiz olabilir. Geriye kalan tek şey ise izmarittir. Ülkemizde birçok kurum, üniversite ve mahallelerde izmarit toplama kampanyaları başlatılmış ve böylelikle izmaritlerin doğaya rastgele saçılmasının bir parça daha önüne geçilmiştir. İzmaritin geri dönüşümünün mümkün olup olmadığı ise her zaman merak konusu olmuştur.

resim1-sigaranin-cevresel-zararlari-orhan

Bundan birkaç yıl önce Seul Ulusal Üniversitesi’nden Prof. Jongheap Yi “Yeni geliştirilecek teknikle sigara izmaritleri karbon tabanlı yüksek performanslı bir maddeye tek adımlı bir işlemle dönüştürerek, toplumun enerji ihtiyaçlarını karşılayan yeşil bir çözümün oluşturacağız. “ diyerek bu konu ile farklı bir bakış açısı ortaya koydu. Genellikle selüloz asetat fiberden üretilen sigara filtreleri karbon tabanlı materyallerden piroliz yöntemiyle tek adımda üretiliyor.  Yanma işlemi sonucunda karbon tabanlı materyallerden ufak gözenekler (por)  içeren  süperkapasitif materyaller geliştiriliyor. Prof. Yi “Yüksek performanslı süper kondansatör maddesinin büyük yüzey alanına sahip olması gerekli. Elde edilen çok sayıda gözenekte zaten bunu sağlıyor.” Diyor. Elde edilen farklı boyutlarda be çok sayıda olan bu gözenekler yüksek güç yoğunluğu sağlıyor ve süper kondansatörler için hızlı şarj ve boşalma özelliği kazandırıyor. Karbon altyapılı bu materyal elektrota tutturularak, üçlü elektrot sisteminde test edilmiş. Ardından ise materyallerin elektrolit iyonlarını nasıl emip sonra geri bıraktığı görülmüş. Bu materyal gerçekten yüksek miktarlarda elektrik enerjisi depolayarak grafen ve karbonnanotüpler açısından daha yüksek depolama kabiliyetine sahip olacağı kanısına varıldı.

Bu konuda ki bir başka çalışmada Kanada’nın Vancouver şehrinde yapıldı.2020 yılına kadar dünyanın en yeşil kenti olma hedefi olan Vancouver şehrinde, sigara izmaritini geri dönüşüme kazandıracak üniteler kuruldu. İnsanlar bu konuda bilinçlendirildi ve tüm izmaritlerin bu dönüşüme katılması hedeflendi.resim2-sigaranin-cevresel-zararlari-orhan-png

Çin’de yapılan bir diğer çalışmada ise izmaritin çeliği paslanmaktan koruduğu ortaya çıktı. Suya batırılan izmaritten çıkan 9 kimyasal madde N80 adlı çelikten yapılan petrol boruları ile birlikte incelenmiş ve paslanmayı önlediği görülmüştür. Jiatong Üniversitesi`nden Jun Zhao, kimyasallarla metal yüzeyin korunabildiğini, demir atomlarının ayrışmasının engellendiğini söyledi. Zhao, aralarında nikotinin de bulunduğu kimyasal maddelerin çelik borulardaki aşınmayla mücadele ettiğini vurguladı.

 

Kaynaklar :

http://www.istanbulhalksagligi.gov.tr/duyuru/kampuslerde-izmarit-istemiyoruz/780

http://www.elektrikport.com/haber-roportaj/kullanilmis-sigara-izmaritleri-enerji-depolama-icin-cozum-olabilir/12272#ad-image-0

http://www.trthaber.com/haber/saglik/her-yil-5-trilyon-izmarit-uretiliyor-136215.html

http://www.hakkindabilginedir2016.com/sigaranin-cevreye-zararlari-nelerdir-4517.Aspx#ixzz49xBa4p3y

http://www.bbc.com/turkce/haberler/2014/01/140108_sigara_rapor

http://www.elektrikport.com/haber-roportaj/vancouver-izmarit-geri-donusumu-programini-baslatti/10167#ad-image-0

Yazar hakkında

Orhan Atacan

Orhan Atacan