Akademik Çevre Mühendisliği Çevreci Tasarım Kent, Toplum ve Mimari Su Sürdürülebilirlik

Sürdürülebilir Kentsel Drenaj Sistemleri (SKDS)

Kentsel alanlarda nüfus artışıyla birlikte, asfalt yollar, otopark alanları gibi geçirimsiz sert yüzeylerin kapladığı alanlar da artmıştır. Bunun sonucunda yağmur suları doğal yollarla toprağa sızamamakta ve yüksek oranda yüzeysel akışa dönüşerek taşkın tehlikesine yol açmaktadır (Butler ve Davis, 2004). Yeraltı suları yeterince beslenemediği gibi, yüzeysel akışın su kalitesi de bu durumdan olumsuz etkilenmekte, yüzeysel akışla taşınan kirletici miktarlarında artış gözlenmektedir (USEPA 2012). Yağmur sularının birleşik veya ayrık kanalizasyon sistemleriyle toplanıp uzaklaştırıldığı geleneksel kentsel yönetimi yaklaşımının bu sorunlara çözüm getiremeyeceği açıktır. İşte bu bahsedilen sorunların çözümüne yönelik olarak, özellikle son yıllarda “Sürdürülebilir Kentsel Sistemleri (SKDS)” kavramı önem kazanmıştır. Özellikle Avustralya, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) gibi ülkelerde bu yaklaşım önem kazanmış ve SKDS için tasarım kriterleri ortaya konmuştur (Butler 2004, USEPA 2012). Avustralya’da “Su Duyarlı Kentsel Tasarım” (Water Sensitive Urban Design, WSUD), İngiltere’de “Sürdürülebilir Kentsel Sistemleri” (Sustainable Urban Drainage Systems, SUDS) ve ABD’de “Düşük Etkili Gelişim” (Low Impact Development, LID) adıyla bilinen bu yaklaşımdaki temel amaç, doğal su döngüsünü mümkün olduğunca bozmadan ve doğal proseslerini taklit ederek toprağa sızmanın arttırılması, yağmur sularının yer altı sularına ulaşmasının sağlanması, yüzeysel akış miktarının ve akış hızının azaltılması, yüzeysel akıştaki kirletici miktarının azaltılması ve böylece kentsel alanların hidrolojik fonksiyonlarının iyileştirilmesidir. Amerikan Çevre Koruma Ajansı (USEPA) bu amaca hizmet eden altyapı elemanlarını “yeşil altyapı” olarak nitelendirmektedir (USEPA, 2012). Bunlara örnek olarak, yağmur bahçeleri, yeşil çatılar, geçirimli döşemeler, yağmur hendekleri, infiltrasyon cihazları, göletler ve bitkilendirilmiş filtre şeritleri sayılabilir (Butler, 2004, USEPA 2012). Bu uygulamaların ülkemizde de yaygınlaşması, kentsel alanların bozulan su döngüsünün iyileştirilmesinin yanında estetik yönden de yararlar sağlayacaktır. Hayata geçirilen yeşil altyapı uygulamalarının her biri, sürdürülebilir kentsel yönetimi için bir adım olarak kabul edilmelidir.

Yrd. Doç. Dr. Ekrem Karpuzcu

İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü

Kaynaklar

Butler, D. and Davies, J. W. 2004. Urban Drainage, 2nd edition, Spon Press Taylor & Francis Group, London and New York.

USEPA, 2012. Encouraging Low Impact Development, LID Barrier Busters Fact Sheet Series, United States Environmental Protection Agency, Office of Wetlands, Oceans, and Watersheds 1200 Pennsylvania Avenue, NW, Washington, DC 20460 EPA 841-N-12-003G.

Müftüoğlu, V. ve Perçin, H. 2015. Sürdürülebilir Kentsel Yağmur Suyu Yönetimi Kapsamında Yağmur Bahçesi. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, ISSN: 1309-9876 E-ISSN: 1309-9884 Cilt/Vol. 5 Sayı/No.11 (2015): 27-37.

sddf

Şekil 1. Şehirleşme sonrası yeşil alanların azalmasıyla oluşan durum (Seattle, Washington, ABD). Yağışın %50’den fazlasının yüzeysel akışa dönüştüğü, sadece %15’inin toprağa sızabildiği görülmektedir.

32ge3g

Şekil 2. Şehirleşme etkisinin olmadığı bir havzada (Tillamook, Oregon, ABD) yağışın sadece %10’unun yüzeysel akışa dönüştüğü görülmektedir.

vdfvdvdvdvadvadasd

Şekil 3. Geçirimli döşemelere örnekler

556ub45ub4

Şekil 4. Tipik bir yağmur bahçesi kesiti (Müftüoğlu ve Perçin, 2015).

v5y654

 

Şekil 5. Yağmur suyu biriktirme yapısı

ascqwc

Şekil 6. uygulaması (Fukuoka, Japonya)

Yazar hakkında

Yrd. Doç. Dr. Ekrem Karpuzcu

İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi
Araştırma Alanları:
1.Toprak Kirliliği
2.Fotokimyasal Reaksiyonlar
3.Sulak Alanlar
4. Kirlenmiş Ortamların İyileştirilmesi
5.Tarımsal Kirlilik